PET/CT & Poliklinika Filipović - Dr Mladen Filipović

Februara 2007. Poliklinika postaje strateški partner austrijske kompanije IASON GmbH sa kojom planira u Decembru 2007. otvaranje PET-CT Centra u Podgorici, za sada jedinog u Jugoistočnoj Evropi.

I Uvod

PET/CT studija  je  neinvazivna dijagnostička procedura i predstavlja jedan od najvećih napredaka u savremenoj  imidzing dijagnostici ( takozvani molekularni imaging)  u otkrivanju malignih  oboljenja . Pregled sa izvodi u integrisanom sistemu koga čine modul CT skenera i modul PET kamere , sa jednim ležajem za pacijenta, koji prolazi prvo kroz tunel CT i  potom kroz tunel PETa. Podaci se obradjuju rekosnstrukcijom ( fuzijom ) podataka dva modula. Pacijent prije pregleda dobija u vena radiofarmak , pet trejser . Jedan od najcesce koriscenih je FDG ( 18 fluor dezoksi glukoza) ciji poluzuvot 110 min.

II Princip rada

Kao što ime sugeriše, ovdje se kombinuju dva skenera – PET skener ( pozitrona emisiona tomografija) , koji pokazuje metabolizam i funkciju ćelija , tkiva i organa sa jedne strane i CT ( kompujetrizovana tomografija) koji pokazuje anatomiju i morfologiju organa, dajući nam jedinstven prikaz čitavog tijela , sa izgledom organa, odnosima i funkcijom a sugerišući pri tome patološka odstupanja kako u funkciji tako i  morfologiji , a razlikujući benigne tumore od malignih .

PET/CT studija je bazirana na korišćenju radiofarmka, pet trejsera , koji omogućavaju da se procesi u ćelijama i tkivima vide. “Glukoza trejser” FDG,  emituje pozitrone t.j. “pozitivne elektrone”. Maligne  ćelije su veoma  metabolički aktivne ( izrazena mitoticka aktivnost) i imaju povećanu potrošnju glukoze te na  taj način vezuju 18Fdeoxyglucosa za sebe. PET kamera detektuje pozitrono emitovanje FDG a iz malignog tkiva, kvalifikuje ga i kvantifikuje ga, dok  CT skener daje anatomske i morfološke podatke o stanju organa . Izlazni rezulat se dobija fuzijom ovih podataka .

“Fuzija” znači da se anatomske informacije dobijene CT skenerom  kombinuju ( preklapaju , stapaju ) sa biološkim informacijama PET skenera, u formi slike koja pokazuje  izgled, lokaciju, odnose organa i njihovu funkciju a sve to sa velikom preciznošću I veoma detaljno. Na ovaj način je omogućeno da vidjenu  promjenu kvalifikujemo “maligno” ili “benigno”, te da odredimo tačnu lokaciju i veličinu.

III Indikacije 

•   karcinom pluća
•   karcinom dojke
•   karcinom kolona
•   karcinomi jetre i pankreasa
•   karcinomi ezofagusa
•   karcinomi glave i vrata ( izuzimajući CNS)
•   tumori štitne žlijezde
•   limfomi
•   melanomi
•   karcinomi kosti
•   staginig maligne bolesti
•   restaginig maligne bolesti
•   procjena operabilnosti
•   evaluacije terapije
•   praćenje terapijskog odgovora tumora
•   planiranje radioterapije
•   srčana oboljenja
•   epilepsija
•   alzhaimerova bolest

IV Priprema za pregled

Cilj pripreme je da minimilizuje preuzimanje trejsera u normalna ( zdrava ) tkiva kao što su miokard, skeletni mišići a omogućujući maksimalno preuzimanje trejsera  u oboljela tkiva ( maligna tkiva). Prije pregleda se obavezno mora izračunati BMI pacijenta.

• Pacijent ne treba da jede 4-8 sati prije pregleda ;
• Prije pregleda pacijentu objasniti proceduru i relaksirati ga straha ;
• Na dan pregleda pacijentu dati neki anksiolitik ili antidepresiv ;
• Pitati pacijenta za alergije ;
• Pacijent treba da ispuni formular ;
• Pitati pacijenta da li ima klaustrofobiju ;
• Potrebno hidrirati pacijenta i dan prije pregleda ;

Navedena priprema pacijenta je dio osnovnih uputstava koje pacijent dobija prije pregleda  . Svaki pacijent dobija i posebna uputstva , zavisno od indikacije i vremena početka  pregleda kao i od specifičnosti samog pacijenta.

V Procedura

• U venu se plasira braunila ;
• Uradi se test na glukozu u krv i;
• Pacijent leži i miruje jos 15 min nakon postavljanja braunile;
• Nakon perioda od 15 min pacijent dobija dozu FDG ;
• Nakon primljene doze FDG pacijent leži jos 60 minuta;
• Nakon primljene doze FDG pacijent se hidrira ( oralno ili venski )
• Pacijent se odvodi na PET/CT Scanner ;
• Skeniranje traje 20 – 40 min ;
• Nakon skeniranja slijedi interpretcija od strane radiologa i specijliste nuklearne medicine;
• Ako nema dodatnog snimanja , pacijent odlazi u prostoriju za odmor ;
• Ukupno vrijeme potrebno za pregled je 2 – 4 sata

 VI Značaj PET/CT studije za pacijenta

1. precizno otkriva tumor , lokalizuje ga, obavlja se skeniranje cijelog tijela;
2. razlikuje benigno od malignog;
3. otkriva proširenost oboljenja na do tada nepoznatim lokacijama, cime se procjenjuje operabilnost tumora kao i vrsta i redosled terapije;
4. pravilno formiranje plana za radio terapiju i praćenje oboljenja;
5. bolje praćenje rekurentnog oboljenja;
6. maksimalnu osjetljivost  kroz 3D akvizicuju;
7. izvanredan slikovni kvalitet  i prostornu rezoluciju;
8. skraćuje vrijeme istraživanje to jest dijagnostičkih procedura ;
9. omogućava kombinaciju PET prikaza sa Ct-om, MRI , Ultrazvukom , klasičnim RTG-om kroz programe za fuziju;
10. rana dijagnoza;
11. monitoring rezultata terapije;
12. može da eliminiše nepotrebne invazivne tehnike i procedure;
13. procjena operabilnosti tumora;
14. diferencira neurološka oboljnja ( Alzheimer i demencija);
15. u većini evropskih zemalaj kao i u USA PET/CT studije su plaćene od strane osiguravajucih kuca;
16. istraživanja pokazuju značajno smanjenje troškova liječenja ;
17. procjena metaboličke aktivnosti srčanog mišića  ( procjena benefita ugradnje grafta ili transplatacije srca)
18. softverska mogućnost fuzije CT-CT , CT-MRI

VII Znacaj PET/CT a  za nacionalni zdravstveni sistem

Dugoročno , smanjenje troškova liječenja malignih oboljenja kroz:

• smanjenje troškova kroz preciznije odredjivanje operabinosti tumora ;
• smanjenje troškova kroz preciznije planiranje radioterapije ;
• smanjenje troškova kroz monitoring rezultata hemioterapije t.j praćenje odgovora tumora na terapiju;
• smanjenje troškova kroz mogućnost ciljane biopsije;
• isključuje nepotrebne dijagnostičke procedure;
• smanjenje troškova kroz rano otkrivanje oboljenja;
• smanjenje troškova kroz rano otkrivanje rekurentnog oboljenja;
• podstiče razvoj preventivne medicine;
• efekat smanjenja troškova u kardiohirurgiji;
• produženje vremena preživljavanja uz smanjenje troškova liječenja
• definitivno smanjenje troskova lijecenja malignih pacijenata kroz:

-  upravilno i kontrolisanu upotrebu hemioterapije i
-  kroz kvalitetniju procijenu operabilnosti tumora
-  kroz kvalitetniju procijenu odnosa hemioterapije i operativnog zahvata

VIII. Prostor potreban za postavljanje sistema

• prostorija za PET-CT 
• prostorija za pripremu pacijenta( uzimanje podataka, glukoza test)
• prostorija za aplikaciju FDG ( hot room)
• prostorija za boravak nakon završene procedure  ( hot room)
• čekaonica
• soba za interpretaciju
• radna soba za operater
• toalet za pacijente 2 komm( hot toilets)
• toalet za osoblje    1 kom
• koridori za pacijente nakon aplikacije trejsera

IX Osoblje

radiolog - 1
specijalista nukleane medicine - 1
rtg tehničar - 1
tehničar nuklearne medicine - 1
vozač sa ADR kvalifikacijom - 1
medicinska sestra opšteg smjera - 1
edukovano administrativno osoblje ( poslovni sekretar),

X Oprema

multislice PET-CT  ;
radna stanica sa najmanje tri para monitora ;
super brza internet konekcija ;
ležaj za planiranje radioterapije ;
oprema za ciljane biopsije ;
sredstva i aparati za ličnu dozimetrisku kontrolu ;
sistem za backup podataka ;

XI Perspektiva

Kombinacija PT/CT  kao i PET/MRI te razvoj nano-tehnologije u radiologiji i nuklearnoj oj medicini, a kroz kombinaciju tehnika i disciplina svakako predstavlja nov, kvalitatitativni pomak u dijagnostici i lijecenju. Fuzja tehnike koja je moduirala medicinske stavove ka fuzij znanja i fuziji medicisnkih disciplina.

Dr Mladen Filipović  - radiolog, certifikovan radiolog za rad na PET/CTU